Hội thảo được tổ chức trong bối cảnh tỉnh Ninh Bình đang tích cực triển khai các bước chuẩn bị xây dựng hồ sơ đề cử Di sản thế giới đối với Quần thể Tam Chúc - Vân Long theo đúng quy trình, tiêu chuẩn và thông lệ quốc tế. Đây được xem là diễn đàn khoa học quan trọng nhằm rà soát, hệ thống hóa các kết quả nghiên cứu hiện có, đồng thời bổ sung luận cứ khoa học cho việc làm rõ giá trị nổi bật toàn cầu, ranh giới khu vực đề cử, vùng đệm và định hướng quản lý di sản trong dài hạn.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Ninh Bình Trần Song Tùng phát biểu khai mạc hội thảo

Phát biểu khai mạc hội thảo, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Ninh Bình Trần Song Tùng khẳng định, hội thảo không chỉ mang ý nghĩa học thuật mà còn đóng vai trò then chốt trong việc tạo lập cơ sở khoa học và thực tiễn cho quá trình xây dựng hồ sơ đề cử Di sản thế giới. Thông qua việc tiếp thu ý kiến phản biện, khuyến nghị từ các chuyên gia, nhà khoa học, tỉnh hướng tới việc hoàn thiện luận chứng về giá trị nổi bật toàn cầu, bảo đảm đáp ứng đầy đủ các yêu cầu nghiêm ngặt của UNESCO về tính toàn vẹn, tính xác thực và hiệu quả quản lý.

Hội thảo khoa học quốc tế - Bước đi chiến lược trong tiến trình xây dựng hồ sơ đề cử

Tại hội thảo, các đại biểu thống nhất nhận định Ninh Bình là vùng đất hội tụ đầy đủ các sắc thái địa hình đặc trưng của Việt Nam, với sự giao thoa giữa không gian núi cao, châu thổ và biển. Chính sự đa dạng về điều kiện tự nhiên cùng chiều sâu lịch sử - văn hóa đã tạo nên nền tảng quan trọng cho việc hình thành và bảo tồn các giá trị di sản đặc sắc của địa phương.

Đặc biệt, Ninh Bình hiện là địa phương duy nhất ở Đông Nam Á sở hữu Di sản thế giới hỗn hợp - Quần thể danh thắng Tràng An, được UNESCO ghi danh đồng thời về giá trị văn hóa và thiên nhiên. Thực tiễn bảo tồn và phát huy giá trị Tràng An trong những năm qua đã cung cấp cho tỉnh những kinh nghiệm quan trọng trong tiếp cận khoa học, tổ chức quản lý và hài hòa giữa bảo tồn di sản với phát triển kinh tế - xã hội.

Các đại biểu chủ trì Hội thảo

Trên nền tảng đó, việc nghiên cứu, xác lập và đề cử Quần thể Tam Chúc - Vân Long trở thành Di sản thế giới được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển dài hạn của tỉnh. Hội thảo lần này được xác định là bước đi mang tính chiến lược, nhằm làm rõ cơ sở khoa học cho việc lựa chọn các tiêu chí dự kiến theo Công ước Di sản Thế giới năm 1972, đồng thời xác định phạm vi, quy mô, ranh giới khu vực đề cử và vùng đệm một cách phù hợp, bảo đảm tính thống nhất và khả thi trong quản lý.

Quần thể Tam Chúc - Vân Long: Giá trị nổi bật toàn cầu gắn với bảo tồn bền vững

Các tham luận và ý kiến trao đổi tại hội thảo cho thấy Quần thể Tam Chúc - Vân Long là một không gian di sản đặc biệt, tiêu biểu cho cảnh quan karst nhiệt đới ở rìa phía Nam đồng bằng sông Hồng. Khu vực này sở hữu hệ thống núi đá vôi, thung lũng karst, đất ngập nước và mặt nước liên thông, phản ánh rõ nét các quá trình hình thành và phát triển địa chất - địa mạo, thủy văn và sinh thái đặc trưng, vẫn giữ được mức độ toàn vẹn cao.

Chuyên gia quốc tế phát biểu tại Hội thảo

Bên cạnh giá trị cảnh quan và địa chất, Tam Chúc - Vân Long còn có ý nghĩa quan trọng về đa dạng sinh học, đặc biệt là nơi sinh sống của quần thể voọc mông trắng - loài linh trưởng đặc hữu của Việt Nam, nằm trong nhóm các loài có nguy cơ tuyệt chủng cao trên thế giới. Việc bảo tồn loài này được xác định không chỉ là nhiệm vụ bảo vệ đa dạng sinh học, mà còn là yếu tố then chốt phản ánh hiệu quả quản lý, tính toàn vẹn sinh thái và khả năng đáp ứng các tiêu chí quốc tế của khu vực đề cử di sản.

Tuy nhiên, các đại biểu cũng thẳng thắn chỉ ra những thách thức đặt ra trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội, khi các hoạt động khai thác đá vôi, sản xuất vật liệu xây dựng và phát triển hạ tầng có nguy cơ tác động đến sinh cảnh tự nhiên, làm suy giảm tính liên tục của hành lang sinh thái. Trước thực tế đó, hội thảo nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết trong việc kiểm soát chặt chẽ các hoạt động có nguy cơ ảnh hưởng đến môi trường, đồng thời triển khai các giải pháp phục hồi, kết nối không gian sinh thái.

Hội thảo thu hút sự tham dự của lãnh đạo các Bộ, ngành Trung ương, đại diện các tổ chức quốc tế, cùng đông đảo chuyên gia, nhà khoa học trong nước và quốc tế

Một trong những định hướng quan trọng được đặt ra là hình thành “hành lang xanh” kết nối Tam Chúc - Vân Long như một không gian sinh thái - văn hóa liên hoàn. Giải pháp này được kỳ vọng sẽ góp phần bảo đảm tính toàn vẹn, tính xác thực của di sản, đồng thời tạo nền tảng cho việc quản lý hiệu quả, hài hòa giữa bảo tồn thiên nhiên với phát triển du lịch và sinh kế của cộng đồng địa phương.

Kết thúc hội thảo, Ban Chỉ đạo xây dựng hồ sơ di sản tỉnh Ninh Bình khẳng định sẽ tiếp thu đầy đủ các ý kiến khoa học, khuyến nghị chuyên môn để tiếp tục hoàn thiện Báo cáo đưa Quần thể Tam Chúc - Vân Long vào Danh sách dự kiến, tiến tới xây dựng Hồ sơ đề cử Di sản thế giới theo đúng quy trình và tiêu chuẩn của UNESCO.

Việc nghiên cứu, đề cử Quần thể Tam Chúc - Vân Long không chỉ nhằm hướng tới danh hiệu Di sản thế giới, mà còn thể hiện tầm nhìn phát triển dài hạn của tỉnh Ninh Bình trong xây dựng đô thị di sản, kinh tế di sản và công nghiệp văn hóa. Với sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành, sự đồng thuận của cộng đồng và sự đồng hành của giới khoa học trong nước và quốc tế, Ninh Bình đặt mục tiêu bảo tồn và phát huy hiệu quả các giá trị di sản, tạo nền tảng cho phát triển bền vững trong tương lai.

Trung tâm Thông tin du lịch