Giữ nghề rèn “đỏ lửa” dưới chân núi Hồng Lĩnh - Hà Tĩnh

Theo lời người dân kể lại, ông tổ nghề rèn ở phường Trung Lương là ông Đùng, từ thời Lý. Các bậc già cả ở dưới núi lên xin cho trai tráng trong làng theo học nghề. Ông Đùng lập thành làng rèn ở đây, truyền nghề cho dân chúng trong làng và nhân dân nhiều vùng khác tới.

Tương truyền xưa có 6 ông tên là: Tự Hầu, Tự Cung, Phạm Nguyệt, Đỗ Bảo, Nguyễn Thận và Nguyễn Nga là những người thợ rèn giỏi ở xã Hoa Chàng, tổng Trung Lương, phủ Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh. Các ông là những người có công mở lò rèn để phục vụ sản xuất nông cụ cho dân và được nhân dân theo học rất đông.

Mỗi độ xuân về, người dân Trung Lương lại rộn ràng chuẩn bị cho ngày lễ trọng đại trong năm: Lễ tế Đức thánh tổ nghề rèn và lễ khai hạ vào ngày mồng 7 tháng Giêng. Ông Nguyễn Thanh Hữu (73 tuổi), thủ nhang đền Thánh sư thợ rèn Vân Chàng chia sẻ: “Lễ khai hạ được tổ chức đúng phong tục cha ông với đầy đủ 3 tuần rượu tế trang nghiêm. Đây là dịp để dân làng tri ân các thánh sư đã có công xây dựng ngành rèn và giáo dục thế hệ trẻ về cội nguồn”.

Nghi lễ tế Đức thánh tổ nghề rèn tại tỉnh Hà Tĩnh.

Trong dòng chảy lịch sử dân tộc, những lò rèn dưới chân núi Hồng Lĩnh đã trở thành “công xưởng quân giới”. Từ thời khởi nghĩa Lam Sơn, thợ rèn vùng này đã sáng chế ra súng thần công (ống lệnh). Đến thời kỳ chống thực dân Pháp, họ rèn vũ khí cho nghĩa quân Phan Đình Phùng, Cao Thắng. Đặc biệt, những người thợ đã cung cấp cho quân giới Quân khu 4 hàng vạn súng kíp và hàng nghìn kéo cắt dây thép gai, góp phần quan trọng vào thắng lợi của cuộc kháng chiến.

Trải qua hàng trăm năm, nghề rèn được duy trì và phát triển không chỉ về số lượng mà chất lượng sản phẩm ngày càng được nâng cao, đa dạng về chủng loại, phục vụ cho nghề nông, nghề thủ công, dụng cụ sinh hoạt, vũ khí, đồ tế khí... Sản phẩm rèn Trung Lương có mặt khắp nơi trong nước và được nhiều người ưa chuộng. Ngày nay, sản phẩm rèn Trung Lương đã khẳng định được thương hiệu nhờ sự tinh xảo và bền bỉ. Trong đó, giá trị lớn nhất mà vùng đất này giữ được chính là ý thức bảo tồn di sản của cộng đồng.

Tại lễ tế Đức thánh tổ nghề rèn, đồng chí Lê Bá Khánh, Phó chủ tịch UBND phường Bắc Hồng Lĩnh bày tỏ cảm ơn các tổ chức, cá nhân đã chung tay gìn giữ nghề truyền thống địa phương. Chính quyền kỳ vọng di tích sẽ ngày càng phát triển, trở thành một “địa chỉ đỏ” đáp ứng nhu cầu văn hóa tâm linh của nhân dân và du khách, đồng thời là nơi giáo dục truyền thống hiếu học, cần cù cho thế hệ mai sau.

Tiếng chuông đền ngân vang hòa cùng tiếng đe búa rộn rã từ các xưởng rèn phía xa như lời khẳng định rằng ngọn lửa nghề của cha ông vẫn đang cháy mãi. Dưới chân núi Hồng Lĩnh, di sản ấy không chỉ là ký ức, mà đang tiếp tục được tôi luyện để trở thành một trong những nguồn lực phát triển kinh tế của địa phương.

Viết Học