Du khách quốc tế trải nghiệm tại làng rau Thanh Đông (phường Hội An Đông). Ảnh: Quốc Tuấn

Tươi mới không gian làng nghề

Những tháng gần đây, du lịch làng nghề tại Hội An tiếp tục chuyển biến rõ nét.

Tại làng rau Thanh Đông, người dân đã mạnh dạn tổ chức phiên chợ nhỏ ngay trong vườn, bày bán rau củ hữu cơ, giới thiệu nông cụ và quy trình canh tác truyền thống. Không gian sản xuất vì thế trở thành không gian du lịch, vừa gần gũi vừa chân thực.

Việc đưa chợ nông sản vào giữa ruộng vườn không chỉ tạo điểm nhấn mới cho sản phẩm du lịch mà còn giúp du khách tiếp cận trực tiếp với nông dân, hiểu hơn về câu chuyện gieo trồng, canh tác và giá trị của nông nghiệp hữu cơ, hướng đến giảm phát thải carbon. Đây là cách làm mới nhưng vẫn dựa trên nền tảng sinh hoạt truyền thống của làng quê Hội An.

Tại làng rau Trà Quế, nơi được Tổ chức Du lịch thế giới (UN Tourism) vinh danh là “Làng du lịch tốt nhất 2024”, không gian trải nghiệm cũng được nâng cấp theo hướng chuyên nghiệp hơn. Du khách không chỉ tham quan mà được làm nông dân thực thụ, học cách trồng rau bằng rong lấy từ đầm, tìm hiểu kỹ thuật chăm bón đặc trưng đã làm nên thương hiệu Trà Quế. Hành trình trải nghiệm thường kết thúc bằng lớp học nấu ăn với các món đặc sản địa phương, giúp du khách kết nối trọn vẹn từ sản xuất đến ẩm thực.

Ở các làng nghề thủ công, sự đổi mới thể hiện rõ qua cách kể câu chuyện nghề.

Tại làng mộc Kim Bồng, các hoạt động trải nghiệm được thiết kế theo hướng giáo dục, phù hợp với nhóm khách gia đình, học sinh. Du khách được tìm hiểu lịch sử làng nghề, quan sát thợ mộc làm việc và thử sức với những công đoạn đơn giản.

Còn tại Công viên đất nung Thanh Hà, gốm không chỉ là sản phẩm trưng bày mà trở thành công cụ để truyền tải kiến thức về lịch sử, kiến trúc và văn hóa bản địa, dần định hình thương hiệu điểm đến về du lịch giáo dục.

Đáng chú ý, một số cơ sở sản xuất đã đưa yếu tố sáng tạo đương đại vào không gian làng nghề. Tại xưởng tre Taboo Bamboo, tre không còn là vật liệu quen thuộc trong đời sống nông thôn mà được nâng tầm thành chất liệu nghệ thuật. Du khách được trực tiếp tham gia chế tác, tạo ra sản phẩm mang dấu ấn cá nhân, đồng thời hiểu hơn về triết lý sử dụng vật liệu tự nhiên trong bối cảnh hiện đại.

Những đổi mới này cho thấy, du lịch làng nghề Hội An đang chuyển từ mô hình “tham quan - xem nghề” sang “trải nghiệm - tương tác - kể chuyện”, giúp kéo dài thời gian lưu trú và nâng cao chất lượng cảm xúc của du khách.

Hình thành chuỗi điểm đến bền vững

Cùng với việc làm mới không gian trải nghiệm, yếu tố bền vững đang dần trở thành tiêu chí quan trọng trong phát triển du lịch làng nghề Hội An. Nhiều mô hình du lịch cộng đồng tại khu vực ven đô được xây dựng theo hướng giảm tác động đến môi trường, hạn chế rác thải và sử dụng tài nguyên hợp lý.

Tại làng rau Thanh Đông, sản xuất hữu cơ không chỉ phục vụ nông nghiệp mà còn là nền tảng để phát triển du lịch bền vững. Người dân chú trọng tái chế rác thải, giảm sử dụng nhựa và hướng đến mở rộng diện tích canh tác hữu cơ. Các hoạt động trải nghiệm được tổ chức với quy mô vừa phải, phù hợp với sức chịu tải của không gian làng quê, tránh tình trạng quá tải như ở khu phố cổ.

Ở một số điểm du lịch cộng đồng ven sông như Triêm Tây, The Field, du khách được khuyến khích sử dụng phương tiện thân thiện môi trường, lắng nghe câu chuyện đời sống của nông dân, ngư dân và nghệ nhân địa phương. Trải nghiệm không còn dừng ở việc “đi chơi” mà trở thành quá trình tìm hiểu mối quan hệ hài hòa giữa con người và thiên nhiên, giữa sinh kế và bảo tồn.

Ông Tae Il, đại diện một hãng lữ hành Hàn Quốc vừa tham gia đoàn khảo sát du lịch làng nghề tại Hội An cho biết, trước đây doanh nghiệp chủ yếu tập trung vào các sản phẩm du lịch truyền thống như ăn uống, lưu trú, tham quan phố cổ. Tuy nhiên, qua chuyến khảo sát, đơn vị nhận thấy tiềm năng rất lớn của du lịch nông thôn, du lịch làng nghề tại khu vực ven Hội An cũng như nông thôn Đà Nẵng. Thời gian tới, đơn vị sẽ xây dựng lại tour tuyến, đưa các sản phẩm du lịch nông nghiệp và làng nghề vào khai thác mạnh mẽ hơn nhằm đa dạng hóa sản phẩm, hướng nhiều hơn đến lợi ích cộng đồng.

Theo đánh giá của doanh nghiệp lữ hành, chuỗi sản phẩm du lịch làng nghề tại Hội An hiện đã hình thành tương đối đầy đủ về không gian, nội dung và thông điệp. Các điểm đến có quy mô phù hợp, gần gũi thiên nhiên; sản phẩm đa dạng, dễ kết nối thành tour tuyến; đồng thời đáp ứng được yêu cầu về bảo tồn văn hóa và phát triển sinh kế.

Sự liên kết giữa doanh nghiệp lữ hành và cộng đồng địa phương cũng đang dần chặt chẽ hơn. Thay vì khai thác ngắn hạn, nhiều đơn vị cùng địa phương bàn cách xây dựng sản phẩm lâu dài, chú trọng đào tạo kỹ năng làm du lịch cho người dân, chuẩn hóa quy trình đón khách nhưng vẫn giữ được nét mộc mạc vốn có của làng nghề.

Ông Lê Quốc Việt, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Điểm đến xứ Quảng (Hiệp hội Du lịch Đà Nẵng) cho biết, vừa qua có 9 doanh nghiệp lữ hành cả quốc tế và nội địa tham gia khảo sát sản phẩm làng nghề Hội An để bổ sung, hoàn thiện tour tuyến.

“Thực tế cho thấy, mỗi làng, mỗi mô hình du lịch đều có sự thay đổi theo hướng sáng tạo, linh hoạt hơn nhưng vẫn giữ được cốt lõi giá trị bản địa. Các địa phương không ngừng đầu tư nâng cấp hạ tầng, đa dạng hóa sản phẩm du lịch nông thôn, du lịch cộng đồng. Đây là cơ sở quan trọng để các doanh nghiệp mở rộng thị trường và quảng bá sâu rộng hơn lĩnh vực này trong năm 2026 và những năm tiếp theo”, ông Việt nói.

Quốc Tuấn - Tấn Châu