Homestay Hương Hồi Quế là 2 căn nhà trình tường theo phong cách nhà truyền thống của người Dao.

Mùa xuân, Khe Tiền chìm trong bảng lảng sương mù. Homestay Hương Hồi Quế nằm trên khoảng trống của một quả đồi với xung quanh là rừng cây, ruộng bậc thang, vài ngôi nhà nhỏ của đồng bào nơi đây. Homestay chỉ có 2 phòng, trong đó phòng lớn ở được khoảng 8 -10 người, phòng nhỏ dành cho 2 người. Khác với vẻ ngoài khá đơn giản của căn trình tường màu nâu nhạt, bên trong căn homestay khép kín sạch đẹp và nhiều sắc màu hơn với trang trí hoa văn thổ cẩm trên rèm cửa sổ, gối ôm…

Anh Dường Phúc Thím giao cho hai vợ chồng con trai vận hành trực tiếp khu homestay của gia đình. Dường Quay Chăn, con trai anh Thím cùng vợ đang chuẩn bị bữa cơm cho khách trong gian bếp mở giữa hai căn homestay cũng là khu pha chế chung. Vừa làm việc, chàng trai trẻ vừa trò chuyện với chúng tôi. Chăn cho hay, khách đến với homestay theo mùa, không đều đặn, thường vào dịp lễ hoặc cuối tuần, chủ yếu vào mùa du lịch vùng cao từ khoảng cuối tháng 7 - 12 gắn với mùa lúa chín khoảng 1 tháng, mùa lễ hội hoa kéo dài đến hết mùa cỏ lau. Khách trong nước thì đặt phòng theo nhiều kênh, còn khách nước ngoài thi thoảng cũng tìm đến đây với những đoàn nhỏ chỉ 2-3 người chủ yếu theo tour của các đơn vị lữ hành du lịch. Khách thường nghỉ tại homestay khoảng 2 ngày, với khung thời gian ấy, Chăn có thể đưa khách đi tham quan xung quanh bản, giao lưu, trải nghiệm cuộc sống đời thường của người dân, đưa khách trekking tham quan rừng hồi, suối, thác nước…

Nội thất homestay khép kín với trang trí tạo điểm nhấn và cửa sổ lớn nhìn ra khung cảnh thiên nhiên.

Với quy mô nhỏ, homestay chỉ có thể đón lượng khách nhất định. Việc đầu tư vào homestay khá tốn kém, phải vay vốn nhiều trong khi với gia đình Chăn thì du lịch mới chỉ là thêm vào hoạt động thường ngày, bên cạnh việc làm ruộng, làm rừng quanh năm để đảm bảo nhu cầu cuộc sống. Điều đó cũng cho thấy, việc đầu tư vào du lịch là một cách làm khá táo bạo của gia đình. Chăn chia sẻ: “Làm du lịch rất mới lạ, cái gì cũng mới, cũng phải học, từ xây dựng, thiết kế, trang trí phòng ốc, trồng hoa, cây cảnh cho tới học nấu ăn, pha chế, học tiếng… Mới nghe qua thì đơn giản mà bắt tay vào làm mới thấy phải chuẩn bị, phải học hỏi thêm rất nhiều, cũng có nhiều thứ khi làm mới biết. Như nấu ăn chẳng hạn, có khách ăn như bình thường nhưng có khách lại ăn kiêng, ăn chay. Cây cối cũng phải bỏ công sức chăm sóc thường xuyên…

Ở Khe Tiền thì homestay Hương Hồi Quế là mô hình đầu tiên, đi vào hoạt động từ cuối năm 2024. Anh Dường Phúc Thím chia sẻ: Gia đình tôi được 2 anh làm du lịch chuyên nghiệp ở Hà Nội tư vấn, khảo sát thấy rất phù hợp với khách du lịch nên tôi mới bắt tay vào làm. Ban đầu làm cũng thấy khá e ngại vì lượng khách rất ít, về sau quảng bá trên mạng thì dần có nhiều khách hơn. Lượng khách cũng chưa được đều đặn lắm, mỗi tháng trung bình có khoảng 4-5 lượt khách tới. Du lịch cũng góp phần cải thiện đời sống gia đình. Tháng nào mà khách đều thì tổng thu được khoảng 30-35 triệu/tháng, tháng ít thì được 10-12 triệu/tháng. Nhân lực phục vụ homestay đều là của gia đình nên thu chi theo kiểu “lấy công làm lãi”.

Dường Quay Chăn chuẩn bị cơm chiều phục vụ khách trong căn bếp mở của homestay.

Mặc dù còn nhiều khó khăn nhưng với tiềm năng cho phát triển du lịch cộng đồng, sinh thái của Khe Tiền, anh Thím cho hay, gia đình cũng mong muốn đầu tư thêm phòng, đồng thời vận động bà con trong thôn tham gia cùng. Hiện nay, có hai điểm khó với bà con, đó là thiếu vốn và làm sổ đỏ để có thể đầu tư xây dựng các homestay nên anh cũng mong có thêm những chương trình hỗ trợ cho bà con về vốn ưu đãi hơn. Đồng thời, anh cũng đề xuất cấp trên quan tâm chỉnh trang thôn bản để quy củ hơn, tạo thuận lợi cho bà con làm du lịch cộng đồng, có giải pháp để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực du lịch địa phương…

Hoành Mô có lợi thế tự nhiên là những rừng hồi truyền thống. Qua tìm hiểu cho thấy, xã đang định hướng song song với việc phục tráng để nâng cao giá trị của rừng hồi gắn với phát triển du lịch cộng đồng nơi đây, giúp du khách có những trải nghiệm dưới tán rừng hồi hay tham gia thu hoạch hồi. Đây là trải nghiệm được nhiều du khách yêu thích, đặc biệt là khách nước ngoài.

Anh Hoàng Kiên Trung, Phó Chủ tịch UBND xã Hoành Mô, cho biết: Mô hình homestay Hương Hồi Quế tại thôn Khe Tiền là mô hình mới, có hiệu quả tốt. Xã hiện đã được phê duyệt quy hoạch vùng và quy hoạch đất du lịch, dịch vụ ở các khu vực như Cao Ly, Cao Sơn ở Cao Ba Lanh, đặc biệt là khu Khe Tiền này, chúng tôi đã có phê duyệt quy hoạch khu bản người Dao, người Sán Chỉ tại đây. Mô hình homestay giống như Hương Hồi Quế này, chúng tôi dự kiến sẽ nhân thêm khoảng 5 đến 7 hộ nữa trong năm 2026. Để nhân đôi giá trị của rừng hồi quế ở trên địa bàn, Đảng bộ xã đã có Nghị quyết thực hiện gắn kết giữa du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng với các rừng quế, rừng hồi để có hướng phát triển kinh tế bền vững nơi đây.

Ngọc Mai