Hương sắc bánh Huế
Nhiều loại bánh của Huế được gói bằng giấy ngũ sắc bắt mắt.
Tôi đã đến Huế nhiều lần, nhưng đây là lần đầu đến Huế vào những ngày cuối năm. Khi năm đang cạn dần ngày, khi Tết đã đến rất gần, tôi nhận ra quà Huế hợp nhất lúc này chính là những loại bánh rực rỡ sắc màu - thứ quà nhỏ bé mà gói ghém trong đó cả hương vị, ký ức và cốt cách cố đô.
Ở Huế không quá khó để mua những loại bánh về làm quà. Nhưng tôi vẫn muốn tìm đến làng Kim Long. Con đường nhỏ đưa tôi đi qua những khu vườn xanh rì, thấp thoáng ngôi nhà cổ sau tán lá. Kim Long từ lâu được xem là nơi làm các loại bánh tiến vua nức tiếng.
Trong những gian nhà yên tĩnh, mùi đậu xanh, mùi đường, mùi bột nếp quyện vào nhau, ngọt ngào. Tôi đứng nhìn những chiếc bánh in hiện ra từng đường nét, bỗng hiểu vì sao bánh Huế không chỉ là món ăn, mà còn là một phần của nếp sống.
Có lẽ không quá để nói rằng: Bánh Huế nhỏ nhắn nhưng chứa trong đó cả một nền văn hóa.
Rời Kim Long, tôi mang theo cảm giác vừa chạm vào một lớp trầm tích văn hóa rất sâu. Huế cuối năm đưa tôi đi tiếp qua những con phố yên ả. Và ở đó, tôi gặp anh Trần Thanh Quang - một nghệ nhân làm bánh truyền thống, người nhiều năm nay lặng lẽ giữ hương vị bánh Huế xưa giữa đời sống hiện đại.
Không gian làm bánh của anh gọn gàng và ấm cúng. Trước mắt tôi là những mẻ bánh vừa hoàn thành: Bánh in ngũ sắc xếp cạnh nhau: đỏ, tím, vàng, lục, xanh - năm gam màu hài hòa, mang hơi thở của nghệ thuật Pháp lam.
Anh Quang kể về bánh Huế bằng giọng chậm rãi. Từ khâu chọn đậu, đãi vỏ, hấp chín, xay mịn, rây bột, trộn đường… mỗi công đoạn đều đòi hỏi sự chính xác gần như tuyệt đối. Bánh được in bằng khuôn gỗ chạm khắc công phu, hoa văn nổi rõ, chữ Phúc, chữ Thọ hiện lên giản dị mà trang trọng. Sau đó, bánh được gói cẩn thận trong giấy ngũ sắc - loại giấy của làng Thanh Tiên được đo cắt và gấp khéo léo, rồi xếp thành tháp - vừa là lễ vật, vừa như một tác phẩm mỹ thuật dân gian.
Người Huế nổi tiếng về sự cầu kỳ. Làm bánh cũng vậy. Dù là loại bánh nào của người Huế cũng đều có một điểm chung: làm rất lâu, rất cầu kỳ. Tôi chợt nhận ra, đó không chỉ là chuyện bánh. Đó là cách người Huế đối xử với nghề, với truyền thống, và có lẽ với cả cuộc sống.
Ngoài bánh in ngũ sắc, còn biết bao loại bánh khác hiện ra trước mắt tôi: Bánh khảo, bánh phục linh, bánh tế điều, bánh thiên thọ bính, bánh bài… Mỗi loại bánh có hương vị riêng, nhưng đều chung một tinh thần: thanh nhã.
Cầm những gói bánh được gói cẩn thận trong tay, tôi thấy yêu Huế hơn. Yêu cách người ta lặng lẽ giữ nghề, giữ hương vị xưa giữa nhịp sống đổi thay. Yêu cả cảm giác thương nhớ vừa nhen lên trong lòng, dù chuyến đi chưa kịp dài.
Chiều xuống, mai vàng trước hiên nhà ai đó vẫn rực rỡ trong ánh nắng muộn. Tay tôi trĩu nặng những gói bánh sắc màu của Huế. Tôi muốn mang những chiếc bánh ấy về xứ Bắc, đặt lên bàn thờ gia tiên ngày Tết, để trong mâm cỗ quen thuộc của quê nhà có thêm một “vị Huế” - rất khẽ thôi, nhưng đủ để thấy ấm lòng. Tôi cũng muốn dành những món quà ấy cho mấy người bạn thân. Chắc hẳn, các bạn cũng sẽ vui như tôi, niềm vui nhẹ nhõm của việc được sẻ chia một miền ký ức xa xôi mà thân thuộc.
Bánh Huế không chỉ là những gam màu ngũ sắc. Đó còn là mùi hương, là sự kiên nhẫn, là nỗi nhớ. Là cái tình của xứ Huế mộng mơ được gói ghém cẩn thận, để mang về, để khi mở gói quà Huế ấy ra, lại thấy hiện về cả một tấm tình của vùng đất cố đô: dịu dàng, trầm lắng và rất đỗi thân thương.
Lan Dương
